Khởi động đề tài IoT – AI cho canh tác chè thông minh: Bước đi cụ thể cho chuyển đổi số nông nghiệp bền vững

Hội thảo được tổ chức nhằm giới thiệu tổng thể đề tài, làm rõ mục tiêu, nội dung, phương pháp nghiên cứu và kế hoạch triển khai; đồng thời là diễn đàn trao đổi học thuật, lấy ý kiến góp ý từ các nhà khoa học, chuyên gia và các đơn vị phối hợp thực hiện, qua đó nâng cao chất lượng và hiệu quả của đề tài ngay từ giai đoạn khởi động.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Trần Quang Đức, Phó Giám đốc Trung tâm Động lực học Thủy khí Môi trường, nhấn mạnh vai trò của cây chè – một trong những cây trồng chủ lực của khu vực trung du và miền núi phía Bắc, gắn liền với sinh kế và phát triển kinh tế – xã hội địa phương. Tuy nhiên, ông cũng chỉ rõ những thách thức ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu, diễn biến phức tạp của sâu bệnh hại, trong khi công tác quan trắc môi trường, khai thác và sử dụng dữ liệu tại nhiều vùng trồng chè còn manh mún, thiếu tính hệ thống và chưa được hỗ trợ hiệu quả bởi công nghệ số. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng hệ thống hỗ trợ ra quyết định tích hợp IoT và AI cho canh tác chè không chỉ là nhu cầu cấp thiết mà còn phù hợp với định hướng chuyển đổi số nông nghiệp và phát triển bền vững của Việt Nam.

 

Hội thảo khởi động, theo PGS.TS. Trần Quang Đức, không chỉ mang ý nghĩa giới thiệu đề tài mà còn thể hiện tinh thần triển khai khẩn trương, nghiêm túc của đơn vị chủ trì và ban chủ nhiệm ngay sau khi ký hợp đồng, đồng thời tạo không gian trao đổi học thuật nhằm làm sâu sắc các khía cạnh nghiên cứu, hướng tới hoàn thiện các sản phẩm của đề tài ở mức độ cao nhất.

Đề tài được triển khai với sự tham gia của các nhóm nghiên cứu liên ngành đến từ Trường ĐHKHTN, ĐHQGHN, trong đó nòng cốt là các nhà khoa học của Trung tâm Động lực học Thuỷ khí Môi trường, Khoa Khí tượng, Thuỷ văn và Hải dương học, Khoa Vật lý cùng các đơn vị liên quan. Công ty TNHH Khoa học Tự nhiên tham gia với vai trò kết nối, thúc đẩy nghiên cứu ứng dụng và hướng tới thương mại hóa kết quả. Đề tài cũng nhận được sự đồng hành của Trung tâm Ứng dụng Tiến bộ Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An, các nhà khoa học Trường Đại học Vinh, cùng sự phối hợp trực tiếp của các hộ dân và hợp tác xã trồng chè tại xã Nhân Hòa trong quá trình khảo sát thực địa, thu thập dữ liệu và đánh giá hiệu quả mô hình.

Giới thiệu nội dung nghiên cứu, TS. Nguyễn Thị Hồng, Chủ nhiệm đề tài, cho biết đề tài tập trung vào năm nhóm nội dung chính: (1) nghiên cứu, ứng dụng IoT trong quan trắc và thu thập dữ liệu tại vùng trồng chè; (2) ứng dụng AI trong nhận diện, phân tích và dự báo; (3) xây dựng hệ thống hỗ trợ ra quyết định (DSS) cho nông hộ và hợp tác xã; (4) thử nghiệm hệ thống trên thực địa; và (5) đánh giá hiệu quả, đề xuất khả năng nhân rộng. Trên cơ sở đó, đề tài hướng tới ba mục tiêu trọng tâm: xây dựng hệ thống quan trắc môi trường và phát hiện sớm sâu bệnh hại phù hợp với vùng chè; ứng dụng AI để phân tích xu thế phát sinh, phát triển sâu bệnh theo không gian – thời gian và dự báo thời tiết vi mô hạn cực ngắn; tích hợp các thành phần công nghệ thành hệ thống DSS dùng chung, có khả năng chia sẻ dữ liệu và triển khai thử nghiệm thực tế.

Ở góc độ điều phối và triển khai, PGS.TS. Trần Ngọc Anh, Giám đốc Công ty TNHH Khoa học Tự nhiên (HUSCO), Thư ký đề tài, khẳng định đây là một đề tài liên ngành quy mô lớn, đòi hỏi sự kết nối chặt chẽ giữa các lĩnh vực IoT, vật lý, khí tượng, sinh học cây trồng và bảo vệ thực vật. Mục tiêu dài hạn của nhóm nghiên cứu là hoàn thiện một hệ thống “chìa khóa trao tay”, cho phép nông hộ và trang trại có thể ứng dụng trực tiếp mà không cần quá nhiều kiến thức chuyên môn, qua đó đưa kết quả nghiên cứu thực sự đi vào sản xuất.

Đánh giá về ý nghĩa của đề tài, PGS.TS. Hoàng Thị Minh Thảo, Trưởng Phòng Khoa học Công nghệ và Chuyển đổi số, Trường ĐHKHTN, cho biết trong số 25 đề tài được phê duyệt của Nhà trường trong năm nay, đây là đề tài ứng dụng duy nhất, bên cạnh 24 đề tài khoa học cơ bản. Điều này cho thấy kỳ vọng lớn đối với nhóm nghiên cứu cũng như vai trò của đề tài trong chiến lược gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn.

Từ góc độ chuyên môn, PGS.TS. Nguyễn Tiền Giang, Trưởng Khoa Khí tượng, Thuỷ văn và Hải dương học, nhấn mạnh định hướng IoT và AI là mũi nhọn phát triển của Khoa và Trung tâm, đồng thời khẳng định yếu tố khí tượng – thời tiết đóng vai trò then chốt trong sinh trưởng cây trồng và diễn biến sâu bệnh. Sự cộng tác liên ngành, theo ông, là điều kiện tiên quyết để đề tài đạt được cách tiếp cận đa chiều, toàn diện.

Chia sẻ thẳng thắn từ thực tiễn, TS. Lê Xuân Vịnh (Viện Bảo vệ Thực vật) đánh giá đây là đề tài tiên phong trong ứng dụng AI và chuyển đổi số cho sản xuất chè, đồng thời lưu ý những thách thức lớn trong việc nhận diện sâu bệnh bằng AI, đặc biệt là yêu cầu về nguồn dữ liệu lớn, đa dạng và được chuẩn hóa. Những góp ý này được kỳ vọng sẽ giúp nhóm nghiên cứu điều chỉnh phương pháp và lộ trình triển khai phù hợp hơn.

Nhiều ý kiến đóng góp khác từ các chuyên gia và đại diện cơ quan quản lý đã tập trung làm rõ tính thực tiễn, khả năng tích hợp các yếu tố như quản lý tưới tiêu, địa hình, sườn dốc, cũng như khả năng khai thác, chia sẻ dữ liệu trong tiến trình chuyển đổi số nông nghiệp. Hai đơn vị tiếp nhận kết quả của đề tài là Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Nghệ An và Công ty TNHH HUSCO, Trường ĐHKHTN.

 

Với thời gian thực hiện 36 tháng, đề tài do TS. Nguyễn Thị Hồng làm Chủ nhiệm, PGS.TS. Trần Ngọc Anh làm Thư ký, dưới sự chủ trì của Trung tâm Động lực học Thuỷ khí Môi trường, Trường ĐHKHTN, ĐHQGHN, được kỳ vọng sẽ tạo ra mô hình canh tác chè thông minh có giá trị khoa học và ứng dụng cao, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số nông nghiệp và phát triển bền vững tại các vùng trồng chè trọng điểm của Việt Nam.